Storyboard: “Cảnh trọn vẹn: Phân tích Wall-E”

All images © 2008 Pixar Animation Studios / Walt Disney Pictures.

Chúng ta đang ở bài thứ ba của loạt bài “Cảnh quay kể nên câu chuyện”, tôi sử dụng phim Wall-E để minh họa bài học.

Bây giờ ta nói về cảnh trọn vẹn (full shot). Bạn sẽ không thấy thuật ngữ này trong bất kì tài liệu làm phim nào. Nó thường được gọi là “cảnh xa” (long shot). Nhưng tôi muốn phân loại rõ ràng hơn.

Vậy đâu là sự khác nhau giữa cảnh trọn vẹncảnh cực rộngcảnh xa?

Nó gần hơn nữa

Gần như thế nào? Tôi định nghĩa nó là cảnh có trọn vẹn cơ thể nhân vật. Vẫn có khoảng không phía trên và phía dưới khung hình. Và không một phần nào của nhân vật bị che khuất (trừ khi có đối tượng khác trong cảnh che đi).

Trong bài về cảnh cực rộng, tôi nói những cảnh như vậy trả lời câu hỏi “chúng ta đang ở đâu?”. Với cảnh xa, ta trả lời, “Ồ, họ đây rồi.” Vậy cảnh trọn vẹn nói lên điều gì?

“Nhìn tôi này.”

Cảnh cực rộng chỉ nói về môi trường. Nó nói với chúng ta về bức tranh toàn cảnh mà câu chuyện diễn ra. Cảnh xa là sự cân bằng hoàn hảo giữa “ở đâu” và “ai”. Nó cho chúng ta cái nhìn gần hơn về ai là nhân vật trong câu chuyện đó và họ đang ở nơi nào trong môi trường đó.

Trong cảnh trọn vẹn, phần môi trường (“ở đâu”) bị tạm gác sang một bên. Cảnh loại này chỉ nói về “ai”. Nó muốn chúng ta nhìn vào nhân vật. Đó là một “bức tranh toàn cảnh” về nhân vật (hoặc những nhân vật).

Chúng ta đã biết được họ đang ở đâu khi ta chuyển sang cảnh trọn vẹn. Vì thế, cảnh này không nói về Wall-E đang ở trong nhà cậu ta. Nó nói là:

“Nhìn tôi xem TV này.”

“Nhìn tôi tự nạp năng lượng mặt trời nè.”

“Đây, tôi đang theo dõi Eve đấy.”

Tôi chia cảnh sau làm 3 khung, vì nó bao gồm cả chuyển động của camera. Đó là góc nhìn của Wall-E (P.O.V = point of view) đối với Eve khi anh ta đang theo dõi cô ấy. Điều này tạo nên một sự khám phá thú vị.

“Nhìn kìa, có cái gì đó giống cái ken đang trôi đi.”

“Chờ đã, đó là một con robot khác.”

Bạn có thể thấy là cảnh này vẫn cho nhân vật nhiều không gian để thở. Họ có không gian để di chuyển, co dãn hoặc nhảy múa mà vẫn giữ được là trung tâm của cảnh quay.

Đây là một ví dụ về việc bị khuất bởi đối tượng khác, những vẫn là cảnh trọn vẹn. Nếu bạn xóa bỏ đối tượng đó đi, bạn sẽ thấy được toàn bộ Wall-E.

“Ừm, tôi vẫn đang theo dõi cô ấy. Tôi không thể dừng được.”

Và cảnh quay cũng có thể là sự kết hợp giữa nhân vật ở cận cảnh và nhân vật khác ở hậu cảnh/ nền. Đây là cảnh trọn vẹn đối với Wall-E nhưng là cảnh xa đối với Eve. Chúng ta biết là có Eve ở đó, nhưng sự tập trung chính vẫn là ở Wall-E.

“Úi! Bạn có thấy không? Xém xíu tôi bị tia laze đó phát hiện??”


“Nhìn tôi đang tìm kiếm và tìm kiếm với cái máy quét tuyệt vời này.”

Và đôi khi cảnh trọn vẹn cũng đủ không gian cho 2 nhân vật. Bạn vẫn thấy toàn bộ cơ thể của cả hai.

“Bạn có thấy là tôi đang chĩa súng vào một gã nho nhỏ? Thấy không?”

Ok, Wall-E bị cắt một chút ở đây. Nhưng cảnh này không đủ gần để gọi là trung cảnh (bài tiếp theo). Và cảnh đó cũng sử dụng Eve ở cận cảnh. Nhưng toàn bộ cảnh này là về Wall-E.

“Xem tôi tìm thấy gì này! Nó có xinh không?”

“Hãy nhìn tia sáng xanh của Eve đang lấy cái cây khỏi tay Wall-E.”

Như tôi từng nói lúc trước, tất cả đều có tính tương đối. Trong thế giới của Wall-E, cảnh này có thể là cực-cận-cảnh. Nhưng với thế giới của chú gián, đó là cảnh trọn vẹn.

“Nhìn tôi này. Tôi cũng rất dễ thương này.”

“Úi, Gớm. Nhìn Wall-E đang giữ tay “Eve đang ngủ” kìa. Anh ta trông rất hạnh phúc.”

Bạn thấy là tôi không đề cập điều gì đến “ở đâu”? Bởi vì, với những cảnh này, nó không còn quan trọng nữa. Tất cả là về nhân vật. Ta nên biết rõ là họ đang ở đâu, vì vậy đường quên là cho mọi người xem nhưng cảnh rộng hơn trước để mọi người biết được điều này.

Sử dụng những cảnh trọn vẹn để cho mọi người thấy được “bức tranh toàn cảnh” về nhân vật của bạn.

Cho họ sự chú ý mà họ đáng nhận để họ kể câu chuyện của họ cho chúng ta.

“Nhìn tôi đây này.”

Theo 

Danh sách:

1. Cảnh cực rộng

2. Cảnh xa

3. Cảnh trọn vẹn

4. Trung cảnh

5. Cận cảnh

6. Cực cận cảnh

7. Tổng kết Wall-E

Storyboard: “Cảnh xa: Phân tích Wall-E”

All images © 2008 Pixar Animation Studios / Walt Disney Pictures.

Đây là bài thứ 2 trong loạt bài “Cảnh quay kể nên câu chuyện”, tôi sử dụng phim Wall-E để minh họa bài học này.

Trong bài về “cảnh cực rộng”, tôi đã nói là những cảnh như vậy trả lời cho câu hỏi của khán giả “chúng ta đang ở đâu?”. Bây giờ tôi nói về cảnh xa.

Đâu là sự khác nhau giữ cảnh cực rộng và cảnh xa?

Nó gần hơn.

Vậy, nếu cảnh cực rộng trả lời câu hỏi, “ta đang ở đâu?”, thì cảnh xa làm gì?

Cảnh xa trả lời cùng câu hỏi đó, và nó như một câu nói:

“Ồ, họ đây rồi.”

Nếu bạn xem lại bài trước, Wall-E xuất hiện trong những cảnh đó. Và khi bạn xem phim bạn cũng thấy anh ta (hình của tôi hơi nhỏ).

Nhưng những cảnh đó không thực sự sắp đặt cho Wall-E. Những cảnh đó cho chúng ta thấy một bức tranh toàn cảnh.

Với cảnh xa, bạn không những cho mọi người thấy “thế giới” đó mà còn (những) nhân vật sống trong thế giới đó. Và khán giả như nhận ra, “À, họ đây rồi.”

Khán giả luôn muốn biết họ đang ở đâu, và mọi người đang ở đâu.

“Kìa, Wall-E đang ở trong nhà anh ấy. Nhìn những món anh ta có kìa.”

“Nhìn kìa, anh ta đang ở dưới chiếc phi thuyền.”

“Eve đang dang hai tay và bay xung quanh.”

“Úi! Eve vừa mới bắn Wall-E!!”

“Eve đang tìm kiếm và tìm kiếm.”

“Ồ, Wall-E đang nhìn Eve qua mấy vỏ xe.”

Như tôi đã đề cập ở bài trước, về tính “tương đối”. Có thể cảnh xa của đối tượng này lại là cảnh cực rộng đối với đối tượng khác.

Như cảnh này.

Đây có phải là cảnh cực rộng của Eve? Hay là cảnh xa đối với chiếc tàu đang nổ?

Tôi chọn chiếc tàu đang nổ. Cảnh này không thuộc về Eve, toàn cảnh nói về những chiếc tàu. Vì vậy, đây là những cảnh xa của chiếc tàu.

Cảnh này cũng vậy. Nó là cận cảnh của chiếc kệ? Hay là cảnh xa của con gián bên trong hộp bánh Twinkie? Trong thế giới của Wall-E, nó là cận cảnh, nhưng với thế giới của chú gián, đó là cảnh xa.

Và tôi chọn đó là cảnh xa bởi vì trong cảnh đó, chú gián là nhân vật chính.

“Anh ấy kìa, trong hộp bánh Twinkie!”

“Nhìn kìa, Wall-E đang mang “Eve đang ngủ” ra ngoài.”

“Ồ, Wall-E đang bảo vệ cô khỏi trời mưa.”

“Anh ta đang dẫn cô ấy qua chiếc tàu đầy bùn. Ngọt ngào làm sao!”

“Anh ta mang cô ấy đến chiếc ghế ở công viên và ngắm mặt trời lặn.”

Ứng dụng

Ừm, những trích dẫn ở trên của tôi quá rõ ràng, nhưng khi bạn đối diện với tờ giấy trắng, đó cũng chính là những gì bạn cần nói với chính mình. Và sau đó bạn phải cho khán giả thấy điều đó qua những cảnh phù hợp.

Nếu ta cần cho mọi người thấy một bức tranh toàn cảnh, về thế giới mà câu chuyện diễn ra, ta sẽ chọn cảnh cực rộng. Khi ta cần thấy nhân vật và việc họ đang làm, cảnh xa sẽ rất hiệu quả.

Nếu quá rộng, ta không thể thấy “ai”. Nếu quá gần, ta không thể biết “ở đâu”.

Cảnh xa cho ta cả 2 điều trên.

“Họ đây rồi.”

Theo Karen J Lloyd

Danh sách:

1. Cảnh cực rộng

2. Cảnh xa

3. Cảnh trọn vẹn

4. Trung cảnh

5. Cận cảnh

6. Cực cận cảnh

7. Tổng kết Wall-E

Storyboard: “Cảnh cực rộng: Phân tích Wall-E”


All images © 2008 Pixar Animation Studios / Walt Disney Pictures.

Đây là bài đầu tiên trong loạt bài “Cảnh quay kể nên câu chuyện”, tôi sử dụng phim Wall-E để minh họa những bài học này.

Bây giờ, bạn có thể sẽ không tìm thấy định nghĩa “cảnh cực rộng” trong bất kì quyển sách hướng dẫn làm phim nào cả (cũng có thể bạn sẽ thấy … ai biết được?). Đó là một thuật ngữ của riêng tôi. Bởi vì tôi nghĩ cảnh rộng có rất nhiều loại khác nhau. Vì thế tôi chia chúng ra thành “cảnh cực rộng” (extreme wide shot), “cảnh xa” (long shot) và “cảnh trọn vẹn” (full shot) (bạn cũng không tìm thấy những thuật ngữ này trong quyển sách nào cả).

Tất cả chúng đều rộng. Chúng đều được dùng để thiết lập (hoặc tái thiết lập) cảnh quay. Bạn không cần phải sử dụng tất cả chúng mọi lúc. Độ rộng mà bạn cần được xác định bởi câu chuyện mà bạn muốn kể.

Nó đều có tính tương đối. Tôi sẽ cố gắng giải thích điều này.

Nhưng tất cả những “cảnh rộng” này đều có điểm chung. Chúng đều đang trả lời cùng câu hỏi:

“Chúng ta đang ở đâu?”

Đây chính là câu hỏi đầu tiên bạn thường phải trả lời cho khán giả. Bây giờ, tôi không nói là, cảnh rộng nhất thiết phải là cảnh đầu tiên. Nhưng nó nên là vậy hoặc gần với cảnh đầu tiên. Một lần nữa, nó phụ thuộc vào câu chuyện, có thể có điều gì đó bạn muốn giấu khán giả chẳng hạn.

Nhưng bài này tôi sẽ cố gắng viết nó với mức độ cơ bản nhất. Nên tôi sẽ nói là, hãy cho khán giả của bạn trông thấy cảnh rộng này thật gần với đoạn đầu nhất có thể.

Hoặc nó chính là cảnh đầu tiên.

Trong phim Wall-E, năm phút đầu tiên của phim, trừ một đoạn mà mọi người thấy Wall-E đang thu thập rác thải, hầu hết các cảnh còn lại trong năm phút đầu là “cảnh cực rộng”.

“Tại sao?”

Vì đó là câu chuyện mà họ muốn kể với chúng ta. Cảnh quay kể nên câu chuyện, và đó là những cảnh mà họ muốn kể với chúng ta.

Hình ở đầu bài: “Ngoài không gian. Hiểu rồi. Chúng ta ở ngoài vũ trụ. Vũ trụ rất rộng.”

“Trái đất. Tuyệt. Câu chuyện được kể ở Trái đất.”

“Thành phố lớn. Ừm, đó là một thành phố lớn. Có rất rất nhiều tòa nhà to lớn. Phải có rất nhiều người sống ở đó, trong những tòa nhà to đó. Hơi nhiều sương mù nhỉ.”

“Chờ đã. Những tòa nhà này sao lạ vậy. Đúng vậy, có vài ngôi nhà thật, nhưng những tòa nhà khác sao đều lởm chởm. Giống như đống này chồng đống kia. Tại sao nó trông ảm đạm đến như vậy?”

“Ồ, giống như là những “tòa nhà” này được làm bởi tầng tầng lớp lớp rác. Nhìn chúng kìa!!!”

“Đúng rồi, chúng là những núi rác. Ồ nhìn kìa! Có gì đó đang di chuyển bên dưới. Tôi đoán đó là Wall-E, bạn biết mà, tôi đã xem trailer rồi.”

“Thành phố lớn trông như bị ruồng bỏ. Wall-E đi quanh thành phố và dường như không ai ở đó. Có ai không?”

“Ừm, tiệm tạp hóa bự. Ở đó chắc phải có rất nhiều món, đúng không? Mua, mua, mua.”

“Buy n Large. Họ cũng có trạm xăng? Một doanh nghiệp lớn?”

“Cái gì vậy! Dường như công ty đó chiếm lấy cả thành phố! Điều gì đã xảy ra với thành phố này?”

“Có ai ở đó không? Wall-E vẫn tiếp tục lái đi, và dường như không có một ai khác ở đây. Dường như những robot giống cậu ta đều bị hỏng cả.”

“Không có gì nhúc nhích. Trông như mọi thứ đều dừng lại. Trừ Wall-E. Điều này là thực?”

“Bị ruồng bỏ. Chúng ta đã thấy qua những cảnh rộng, không gian to lớn, đã bị bỏ rơi hoàn toàn trừ những robot. Và Wall-E là con robot cuối cùng?”

Đã hiểu?

Một câu chuyện đặc thủ phải kể cho chúng ta tất cả những điều này. Và cách tốt nhất để đạt được nó là những “cảnh cực rộng”.

Đó là câu chuyện với những “bức ảnh lớn”, chúng chia ra và dẫn chúng ta đến “nhà”. Từng lớp từng lớp, và giúp chúng ta hiểu được.

Bây giờ, như tôi đã nói, chúng đều mang tính tương đối. Bạn có cần cho mọi người xem không gian, trái đất và tất cả những cảnh rộng về thành phố để kể câu chuyện về những chú kiến? Ý tôi là, chúng cũng ở trái đất, đúng không?

Không, bạn không cần làm vậy.

Bởi vì chúng ta sử dụng những cảnh này làm căn cứ. Chỉ trừ khi kể về người ngoài hành tinh đổ bộ, những cảnh về trái đất là dư thừa. Cảnh rộng nhất bạn cần để kể về những con côn trùng là công viên. Và như vậy là đủ. Đó là tất cả về thế giới mà câu chuyện bạn muốn thiết lập.

Nhưng Wall-E là bộ phim nói về trái đất. Toàn bộ câu chuyện là về toàn bộ hành tinh này. Và ngoài không gian.

Vì lí do đó, nó cần thiết.

Tất cả những cảnh đó trả lời câu hỏi “Chúng ta đang ở đâu?” một cách lặp đi lặp lại. Bởi vì, với vị trí khán giả, chúng ta cần nhận ra phạm vi của câu chuyện một cách từ từ. Điều này tốn một khoảng thời gian.

Nó thực sự đưa chúng ta dần vào câu chuyện.

Một đoạn nhỏ khác giúp chúng ta thấy được khối lượng công việc mà Wall-E đã làm bao năm qua. Tất cả những robot khác đã bị hỏng. Nhưng chàng trai nhỏ này vẫn còn ở đó.

Thấy cách mà Wall-E bắt đầu xây một “tòa rác” mới, mới thấy là anh ta đã phải làm bao nhiêu để dọn dẹp nơi này.

Bằng việc mờ chồng các cảnh với nhau (dissolves – nhằm mô tả thời gian trôi qua) và thấy bóng đổ thay đổi, ta thấy được một ngày làm việc của Wall-E. Đúng là một sự cống hiến?

Tôi sẽ dành lời cuối cùng để nói về “cảnh cực rộng” sau. Đó là cảnh mà sau khi Wall-E chạy trốn khỏi máy nổ của một cái gì đó tiếp đất. Ta nhận ra đó là máy nổ của một chiếc phi thuyền. Và có rất nhiều cảnh rộng sau đó về động cơ ná lửa.

Nhưng họ chưa cho ta thấy một cảnh rộng để xem toàn cảnh. Chúng tôi muốn xem toàn bộ chiếc phi thuyền. Cho chúng tôi xem toàn chiếc phi thuyền.

“Ồ ồ. Nó thật bự.”

Đừng sợ những cảnh thật rộng. Bạn có thể không cần nhiều như trong phim Wall-E để kể câu chuyện của bạn. Nhưng bạn phải sử dụng để trả lời câu hỏi mà mọi khán giả điều muốn biết:

“Chúng ta đang ở đâu?”

Theo Karen J Lloyd

Danh sách:

1. Cảnh cực rộng

2. Cảnh xa

3. Cảnh trọn vẹn

4. Trung cảnh

5. Cận cảnh

6. Cực cận cảnh

7. Tổng kết Wall-E

Storyboard là gì?

Kịch bản phân cảnh. Hay nói cách khác, đó là một mớ bản vẽ nhằm nói lên câu chuyện một cách rõ ràng và trật tự.

“Giống như truyện tranh?”

Gần như vậy, nhưng có vài điều khác biệt. Storyboard là một sự phiên dịch mang tính trực quan của câu chuyện hoặc kịch bản được chọn ở mỗi cảnh quay, mỗi hành động và sự di chuyển của camera. Storyboard phải được vẽ theo quy luật và luật này cũng tương tự như luật trong phim ảnh. Truyện tranh tự do hơn về khuôn khổ (tôi không phải là chuyên gia truyện tranh, nhưng đó là những gì tôi thấy). Và bạn không đặt lời thoại vào những khung nhỏ hình bong bóng …

Vậy ý của tôi là gì khi nói “trật tự”?

Một storyboard thực sự không chỉ là tập hợp những bức ảnh lại với nhau. Đánh dấu chúng cũng quan trọng như vẽ chúng. Chúng phải có số shot, scene và panel, chúng được đánh dấu kèm với ghi chú về hành động và đối thoại. Không có nó, bạn không có gì cả. Ít nhất là với chuẩn mực của người làm việc chuyên nghiệp.

Bởi vì điều quan trọng nhất của storyboard là sự truyền đạt, chứ không phải hình vẽ. Có rất nhiều nghệ sĩ tuyệt vời nhưng không có khả năng vẽ storyboard. Thực tế là vậy!

Nhưng tôi cũng không nói điều đó là dễ dàng nếu bạn muốn vẽ storyboard chuyên nghiệp … bạn phải vẽ tốt. Tôi sẽ nói điều này ở những bài tới.

Và với những bạn nghĩ là mình không thể vẽ, đừng sợ! Với những dự án cá nhân, bạn có thể làm được nhiều hơn bạn nghĩ … chỉ việc gắn bó với nó. Tôi sẽ có rất nhiều điều để cho bạn xem.

Theo Karen J Lloyd

%d bloggers like this: